U16 Việt Nam 0-1 U16 Trung Quốc: Gia Bảo cản phạt đền, lỗ hổng thật nằm ở quả phạt góc phút 70

Phút 28, Chen Zhengfei đi bóng từ cánh phải xộc vào vòng cấm, Minh Quang vào bóng muộn và trọng tài chỉ tay vào chấm 11m. Gia Bảo chọn đúng hướng, đẩy cú sút của Chen Zhengfei ra ngoài. Bóng bật lại, Peng Xianchen băng vào đá bồi và đưa bóng đi không chính xác. Ba nhịp của một pha bóng, đủ để tôi ghi ngay vào cuốn sổ theo dõi của mình: đội chủ nhà tạo được cơ hội nhưng chưa biết cách kết liễu.

Ở bóng đá trẻ, một pha thoát thua như thế thường đổi chiều cả trận đấu. Đội thoát hiểm lấy lại chân, chơi tự tin hơn, rồi ghi bàn ở một thời điểm nào đó. Lần này câu chuyện đi theo hướng ngược lại. U16 Việt Nam thoát phạt đền, đánh đầu dội cột ở cuối hiệp một, rồi thua bằng bàn thua đến từ quả phạt góc ở phút 70. 1-0-0. Một bàn thua, không bàn thắng, không điểm. Bàn thua ấy không nằm trên chấm 11m, và cũng chẳng nằm trong tấm thẻ đỏ ở phút 80 — dù gần như mọi bản tin sau trận đều xếp hai sự kiện đó cạnh nhau như nguyên nhân và kết quả.

Bước vào trận, HLV Hoàng Anh Tuấn thay hai vị trí trong đội hình xuất phát so với trận gặp Australia. Phía chủ nhà, U16 Trung Quốc thay tới năm người. Việc một nền bóng đá lớn xoay tới nửa đội hình ở một trận vòng bảng nói lên chiều sâu lực lượng của họ, đồng thời nói lên cả cách họ nhìn trận đấu này: một trận phải thắng, nhưng không phải trận phải tung ra những gì tốt nhất. U16 Việt Nam thì ngược lại. Mỗi sự thay đổi ở đội bóng của HLV Hoàng Anh Tuấn đều là một quyết định có trọng lượng, bởi quỹ cầu thủ đủ trình độ ở cấp độ này mỏng hơn rất nhiều.

Suốt 20 phút đầu, chủ nhà là đội cầm bóng và tấn công. Hàng thủ U16 Việt Nam được tổ chức tốt, giữ cự ly giữa các tuyến, không cho đối phương xâm nhập vào khu vực trung lộ. Sau mốc 20 phút, thầy trò HLV Hoàng Anh Tuấn giành lại thế trận và có vài tình huống tiếp cận khung thành đối phương. Đó là giai đoạn tốt nhất của U16 Việt Nam trong trận, và cũng là giai đoạn khan hiếm nhất — khan hiếm vì nó kéo dài chưa đầy 10 phút.

Trước khi hiệp một kết thúc, từ quả phạt góc của đồng đội, Minh Quang đánh đầu đưa bóng tìm đúng cột dọc khung thành U16 Trung Quốc. Bóng dội cột. Nếu bóng đi vào lưới, bài viết này đã có một cái kết khác, và tôi đã phải ngồi ca ngợi một đội bóng biết trừng phạt sai lầm của đối thủ ngay trong hiệp đấu mà họ bị ép sân.

Sang hiệp hai, chủ nhà đẩy cao đội hình, tạo ra nhiều sức ép về phía khung thành U16 Việt Nam. Phút 56, Liu Yuyang dùng tốc độ vượt qua cầu thủ U16 Việt Nam trước khi tung ra cú sút góc hẹp, khiến thủ môn Gia Bảo phải làm việc vất vả. Đó là dấu hiệu rõ nhất cho thấy trận đấu đang trôi dần về phía khung thành của chúng ta. Khi một đội bóng trẻ bị đẩy lùi sâu, thứ đầu tiên sụp đổ không phải là hàng thủ, mà là khả năng giữ bóng của tuyến trên. Bóng phá ra rồi lại về chân đối phương, và mỗi vòng lặp như thế ngốn thêm một chút thể lực lẫn sự tỉnh táo.

Phút 70, U16 Trung Quốc mở tỷ số. Xuất phát từ quả phạt góc, Ji Zhenghao đánh đầu hạ gục thủ môn U16 Việt Nam. Bàn thua quyết định đến từ bóng chết, ở đúng khu vực mà U16 Việt Nam đã phòng ngự tốt trong hơn một giờ đồng hồ bóng sống. Tôi theo dõi các trận đấu ở cấp độ trẻ đủ nhiều để nhận ra một quy luật quen thuộc: những đội bị đánh giá thấp hơn thường tổ chức tốt tình huống bóng sống, rồi sụp ở bóng chết. Bóng chết đòi hỏi một bộ kỹ năng khác hẳn — khả năng tranh chấp thể lực, khả năng đọc hướng di chuyển của đối phương, và một người chỉ huy biết hét lên đúng lúc. Ba thứ đó không thể huấn luyện cấp tốc trong vài buổi tập.

Khoảng 10 phút sau, U16 Việt Nam mất người. Phút 80, Trung Anh có tình huống đạp bóng bằng gầm giày vào chân cầu thủ Trung Quốc và phải nhận thẻ vàng thứ hai, rời sân. Chơi thiếu người trong 10 phút cuối, đội bóng của HLV Hoàng Anh Tuấn không còn đủ nguồn lực để tổ chức một đợt phản công tử tế. Trận đấu khép lại với tỷ số 0-1.

Nếu phải chỉ ra khe hở lớn nhất của U16 Việt Nam, tôi không chọn hàng thủ. Tôi chọn khả năng chuyển đổi từ phòng ngự sang tấn công. Sau khi giành bóng, đội bóng của HLV Hoàng Anh Tuấn thường chỉ đẩy được hai, ba cầu thủ lên phía trước, và không có một trung phong đủ khỏe để giữ bóng làm điểm tựa cho cả tuyến. Đây là vấn đề tôi từng mổ xẻ khi viết về một đội bóng vùng Balkan thiếu một trung phong thật: đá biên tốt, kéo giãn tốt, nhưng không có người kết thúc ở giữa. Bóng đi đến vòng cấm rồi không còn ai.

Có một chi tiết khiến tôi nghĩ nhiều hơn về bối cảnh so với chính tỷ số. Ở những giải trẻ như thế này, khán đài gần như trống, chỉ vài trăm người, phần lớn là phụ huynh hoặc tuyển trạch viên. Tiếng vỗ tay trong sân không khán giả vang xa hơn bất kỳ bài hát nào — bởi nó được hát bằng nỗi nhớ. Trên khán đài ấy không có biến động cảm xúc nào để một cầu thủ 16 tuổi bám vào khi trận đấu trôi khỏi tầm tay. Các em phải tự tạo ra năng lượng cho mình, và ở tuổi 16, đa phần chưa ai dạy điều đó.

Đồng thuận chung sau trận sẽ là: U16 Việt Nam thua vì tấm thẻ đỏ phút 80, vì chơi thiếu người, vì thiếu may mắn. Tôi đọc thứ tự nhân quả theo hướng ngược lại. Khi Ji Zhenghao đánh đầu ở phút 70, U16 Việt Nam vẫn còn đủ 11 người trên sân. Bàn thua đến từ một tình huống cố định, trong khi sức tấn công của đội bóng đã cạn từ trước đó khá lâu. Tấm thẻ đỏ chỉ khiến một thế trận đã nghiêng không thể đảo ngược.

Tôi có thể sai ở đâu? Nếu phạt đền phút 28 thành bàn, thế trận mở ra và U16 Việt Nam buộc phải dâng cao — kịch bản khi đó có thể là một trận thua đậm hơn, nhưng cũng có thể là một trận có bàn thắng. Nếu thẻ đỏ đến ở phút 60 thay vì phút 80, chúng ta có đủ 20 phút để thử một phương án phản công mới. Và nếu Minh Quang đánh đầu vào lưới ở cuối hiệp một, tất cả những phân tích trên đây đã trở nên vô nghĩa.

Rashica dạy tôi rằng đôi khi phải tự loại mình mới hiểu được mình yêu trận đấu đến nhường nào. Với một cầu thủ mới 16 tuổi vừa nhận thẻ vàng thứ hai, việc tự loại mình là bài học đắt nhất, và có lẽ cũng là bài học ở lại lâu nhất. Cậu ấy sẽ nhớ cảm giác bước ra khỏi sân khi đội còn 10 phút để chiến đấu lâu hơn bất kỳ buổi họp chiến thuật nào.

Có một thói quen chiến thuật tôi vẫn hay phàn nàn, và nó len cả vào bóng đá trẻ. Khi hàng thủ bốn người bị xuyên thủng, phản xạ của người cầm quân là lùi sâu hơn, giữ khối phòng ngự thấp, nhường trọn quyền kiểm soát và gọi đó là sự thực dụng cần thiết. Cách làm ấy bảo vệ được tỷ số trong nhiều trận, nhưng nó cũng lấy đi của cầu thủ trẻ đúng thứ họ cần nhất ở tuổi này: số lần được cầm bóng dưới áp lực và số lần được sai. U16 Việt Nam đã phòng ngự đủ tốt để giữ sạch lưới hơn 70 phút, nhưng cái giá là gần như không có pha lên bóng nào đủ dài để tạo ra một cơ hội thật.

Trận đấu cuối của U16 Việt Nam tại giải là cuộc gặp U16 Kyrgyzstan vào lúc 13h ngày 30/9. Người ta bảo tôi điên vì đoán đội dưới lên ngôi. Tôi đáp: điên là cách duy nhất để thấy tương lai. Tôi nghiêng về một kết quả tích cực cho thầy trò HLV Hoàng Anh Tuấn, và tôi đặt cược rằng bàn thắng của họ sẽ đến từ bóng chết — đúng cái khu vực đã đánh gục họ ở phút 70. Hãy lưu bài này lại và đối chiếu sau.